Spanning

Spanning
Spannende weken: boeken en examens

maandag 11 maart 2013

Digitale geletterdheid in het voortgezet onderwijs

Eind januari heeft de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen  haar rapport Digitale geletterdheid in het voortgezet onderwijs aangeboden aan het ministerie van OCW. Zij stelt dat jongeren opgroeien met smartphones en pc's en daar veelal handig mee overweg kunnen, maar weinig kennis hebben over veilig en verantwoord internetgebruik. En dat terwijl digitale geletterdheid een basisvaardigheid zou moeten zijn in de huidige ICT-gedomineerde samenleving. Maar terwijl de ontwikkelingen in ICT elkaar razendsnel opvolgen, is het vak informatica sinds de invoering in 1995 nauwelijks aangepast. Sterker nog, het vak is op veel scholen van de agenda verdwenen. De KNAW pleit daarom voor een nieuw, verplicht vak in de onderbouw van havo/vwo en grondige vernieuwing van het keuzevak Informatica in de bovenbouw. De vijf aanbevelingen van de KNAW op een rijtje:
1.      Voer een nieuw verplicht vak Informatie & communicatie voor de onderbouw van
 havo en vwo in. Dit dient een breed en compact inleidend vak te zijn, dat de essentiële aspecten van digitale geletterdheid tot onderwerp heeft.
2.       Voer een grondige vernieuwing van het keuzevak Informatica voor de bovenbouw
 van havo en vwo door. Het vak dient door een flexibele en modulaire opzet actueel te  blijven en     leerlingen van alle profielen aan te spreken
3.       Stimuleer de interactie tussen deze vakken en de andere schoolvakken.
4.       Geef prioriteit aan de opleiding van een nieuwe generatie docenten met nieuwe vaardigheden en attitudes. Draag het hbo en de universiteiten op hierbij samen te werken.
5.       Bevorder het onderwijs in de digitale geletterdheid, in samenhang met de initiatieven die de Minister van OCW neemt. U brengt daarmee de realisatie van Uw Digitale Agenda.nl dichterbij.
"Mediawijsheid moet in bestaande schoolvakken worden geïntegreerd", reageert Mary Berkhout, Programmamaker van Mediawijzer.net op het KNAW-advies. Zij is enthousiast over een apart vak Informatie & Communicatie, maar ziet ook de noodzaak van integratie van mediawijsheid in àlle schoolvakken. Zij vindt een medestander van dit standpunt bij Kennisnet.

Frank Evers, Programmamanager Funderend Onderwijs bij Kennisnet  onderschrijft conclusies en het geschetste beeld uit het rapport en is tevreden over de wijze waarop wordt toegewerkt naar zowel meer aandacht voor omgaan mét ict, als ook het werken áán ict. Daarbij gaat het om informatievaardigheden, social media, mediawijsheid, fatsoen en 21st century skills, maar ook om een nieuwe benadering van het vak Informatica.
Maar hoewel hij meent dat het KNAW rapport goed aansluit bij het Competentiemodel Mediawijsheid van Mediawijzer.net, vindt hij het minder volledig. Bovendien pleit  hij voor de integratie van mediawijsheid in het gehele curriculum.
Op dit moment wordt door Kennisnet samen met Mediawijzer.net op basis van het competentiemodel een doorlopende leerlijn ontwikkeld voor het basisonderwijs (dus nog niet voor het voortgezet onderwijs). Deze leerlijn is volledig gekoppeld aan de kerndoelen, aangevuld met nascholing en een leergang voor de lerarenopleiding. Gestreefd wordt naar een uitbreiding van deze aanpak in het voortgezet onderwijs.

Over het algemeen lijkt het KNAW rapport positief ontvangen, maar het leidt ook tot stevige discussies.Vooral op het punt van wel of niet integratie van mediawijsheid in de onderwijsvakken is de nodige discussie ontstaan o.a. in de Linkedin-groep van Mediawijzer.net.
Zelf ben ik zeker een voorstander van de integratie in de vakken, maar de praktijk blijkt ook in scholen die hier al wel structureel vorm aan willen geven, weerbarstig. Daarom hoeft
een apart vak niet verkeerd te zijn, mits het niet op zichzelf staat en er inderdaad stevige interactie met andere schoolvakken plaats vindt. Daarnaast zijn er ongetwijfeld heel veel toepassingen, die specifiek in een bepaald vak thuishoren. Mij lijkt het dan ook niet een kwestie van of/of, maar van en/en met voldoende vrijheid voor scholen om daar op eigen wijze vorm en inhoud aan te geven.  Het belangrijkste is dat ook voor het voortgezet onderwijs (en niet alleen voor havo en vwo, maar ook voor vmbo) een leerlijn wordt ontwikkeld en dat deze gekoppeld wordt aan de kerndoelen teneinde de huidige vrijblijvendheid uit te sluiten. (Na)scholing van docenten en mediathecarissen is van groot  belang.
In het rapport van de KNAW blijven de mediathecarissen buiten beeld en wordt de taak vooral bij (informatica) docenten gelegd. Maar samenwerking kan zeker op dit gebied veel opleveren.
Binnen de mediatheekwereld wordt al langer gestreefd naar een beroepsprofiel van Teaching Librarian, waarbij de schoolmediathecaris is opgeleid met onderwijsbevoegdheid, zoals met name in de Angelsaksische landen het geval is. Opleidingsinstituten (HBO) staan echter niet te trappelen om zo'n nieuw vak te ontwikkelen als daar geen brede vraag naar is. Als het advies van de KNAW wordt overgenomen door de minister, zou dat de gelegenheid zijn om hiermee aan de slag te gaan. Immers, bibliothecarissen c.q. mediathecarissen zijn van oudsher de informatiespecialisten bij uitstek en als teacher librarian zouden wij meer nog dan nu de docenten kunnen ondersteunen in dit deel van het onderwijs, zodat we onze leerlingen samen kunnen vormen tot informatie- en digitaalvaardige en mediawijze studenten. Laten we echter niet wachten op wetgeving, maar het signaal van de KNAW serieus nemen en nu beginnen met het inhalen van de opgelopen achterstand. Waar een wil is, is een weg.


Het gehele rapport Digitale geletterdheid in het voortgezet onderwijs van de KNAW is te downloaden:
http://www.knaw.nl/Content/Internet_KNAW/publicaties/pdf/20121027.pdf
De reactie van Mary Berkhout van Mediawijzernet is te vinden op: http://www.mediawijzer.net/professionals/nieuws/mediawijsheid-integreren-bestaande-vakken
Zie voor de reactie van Frank Evers van Kennisnet: http://www.kennisnet.nl/themas/mediawijsheid/mediawijsheid-structureel-inbedden-in-gehele-curriculum/






Geen opmerkingen:

Een reactie posten